1. Magdançylyk üçin tegelek halkaly zynjyrlaryň hekaýasy
Dünýä ykdysadyýetinde kömür energiýasyna bolan islegiň artmagy bilen, kömür gazyp alýan maşynlar çalt ösdi. Kömür känlerinde toplumlaýyn mehanizirlenen kömür gazyp almagyň esasy enjamy hökmünde, skreper konweýerindäki geçirijilik bölegi hem çalt ösdi. Bir manyda, skreper konweýeriniň ösüşi ... ösüşine baglydyr.ýokary berklikli tegelek halka zynjyryny magdançylyk etmek. Kömür käninde zynjyrly skreper konweýeriniň esasy bölegi ýokary berklikli tegelek halkaly zynjyry gazyp almakdyr. Onuň hili we öndürijiligienjamlaryň iş netijeliligine we kömür käniniň kömür çykarylyşyna gönüden-göni täsir edýär.
Ýokary berklikli tegelek halkaly zynjyr magdançylygynyň ösüşi, esasan, aşakdaky ugurlary öz içine alýar: tegelek halkaly zynjyr magdançylygy üçin polat öndürmek, zynjyry ýylylyk bilen işläp taýýarlamak tehnologiýasyny ösdürmek, tegelek polat halkaly zynjyryň ölçeglerini we görnüşini optimizirlemek, dürli zynjyr dizaýnyny we zynjyr ýasamak tehnologiýasyny ösdürmek. Bu ösüşler sebäpli, mehaniki häsiýetleri we ygtybarlylygytegelek baglanyşyk zynjyryny magdançylyk etmekDünýädäki käbir öňdebaryjy zynjyr önümçilik kärhanalary tarapyndan öndürilen zynjyryň tehniki häsiýetleri we mehaniki häsiýetleri dünýäde giňden ulanylýan Germaniýanyň DIN 22252 standartyndan has ýokarydyr.
Daşary ýurtlarda tegelek halkaly zynjyry gazyp almak üçin ulanylýan irki pes derejeli polat, esasan, uglerodly marganes polaty bolup, onuň uglerody az, lehimli elementleri az, gatylaşmagy pes we zynjyryň diametri < ø 19 mm bolupdyr. 1970-nji ýyllarda marganes nikel hrom molibden seriýaly ýokary derejeli zynjyr polatlary işlenip düzüldi. Adaty polatlara 23MnNiMoCr52, 23MnNiMoCr64 we ş.m. girýär. Bu polatlar gowy gatylaşmagy, kebşirlenmegi we berkligi we çydamlylygy bilen tapawutlanýar we uly göwrümli C derejeli zynjyr öndürmek üçin amatlydyr. 23MnNiMoCr54 polaty 1980-nji ýyllaryň ahyrynda işlenip düzüldi. 23MnNiMoCr64 polatyna esaslanyp, kremniýiň we marganesiň mukdary azaldyldy we hromyň we molibdeniň mukdary ýokarlandyryldy. Onuň berkligi 23MnNiMoCr64 polatyndan has gowydy. Soňky ýyllarda, tegelek halkaly polat zynjyrynyň iş talaplarynyň yzygiderli gowulanmagy we kömür şahtalarynda mehanizirlenen kömür gazyp almak arkaly zynjyryň tehniki häsiýetleriniň yzygiderli ýokarlanmagy sebäpli, käbir zynjyr kompaniýalary käbir täze ýörite polat görnüşlerini işläp düzdüler we bu täze polat görnüşleriniň käbir häsiýetleri 23MnNiMoCr54 polatdan ýokarydyr. Mysal üçin, Germaniýanyň JDT kompaniýasy tarapyndan işlenip düzülen "HO" polat zynjyryň berkligini 23MnNiMoCr54 polatyna garanyňda 15% ýokarlandyryp biler.
2. Magdançylyk zynjyrynyň hyzmat şertleri we näsazlyklaryň seljermesi
2.1 magdançylyk zynjyrynyň hyzmat şertleri
Tegelek halkaly zynjyryň hyzmat şertleri: (1) dartgyn güýji; (2) Pulsasiýa edýän ýük sebäpli ýadawlyk; (3) Zynjyr halkalarynyň, zynjyr halkalarynyň we zynjyr dişlileriniň, şeýle hem zynjyr halkalarynyň we orta plitalaryň we oýuk taraplarynyň arasynda sürtülme we aşynma ýüze çykýar; (4) Korroziýa ownuklanan kömüriň, daş poroşogynyň we çygly howanyň täsiri netijesinde ýüze çykýar.
2.2 Magdançylyk zynjyrynyň baglanyşyklarynyň näsazlyklarynyň seljermesi
Magdan zynjyrynyň halkalarynyň döwülme görnüşlerini takmynan aşakdakylara bölmek bolar: (1) zynjyryň ýükü statik döwülme ýükünden geçýär, bu bolsa wagtyndan öň döwülmäge getirýär. Bu döwülme, esasan, zynjyr halkasynyň egniniň ýa-da göni meýdanynyň kemçilikli böleklerinde, mysal üçin, çalt gaýnatmak bilen gyzgynlyk täsir edýän zolakdan dörän döwülme we aýratyn ştanga materialynyň döwülmegi ýaly ýerlerde ýüze çykýar; (2) Bir wagtlap işlänsoň, magdan zynjyrynyň halkasy döwülme ýüküne ýetmändir, bu bolsa ýadawlyk sebäpli döwülmäge getirýär. Bu döwülme, esasan, göni gol bilen zynjyr halkasynyň täjiniň arasyndaky baglanyşykda ýüze çykýar.
Tegelek halkaly zynjyry gazyp almak üçin talaplar: (1) şol bir materialyň we kesişigiň aşagynda ýokary ýük göterijilik ukybyna eýe bolmaly; (2) has ýokary döwülme ýüküne we has gowy uzalmasyna eýe bolmaly; (3) gowy tor baglanyşyny üpjün etmek üçin iň ýokary ýük göterijilik ukybynyň täsiri astynda kiçi deformasiýa eýe bolmaly; (4) ýokary ýadawlyk güýjüne eýe bolmaly; (5) ýokary aşynma garşylygyna eýe bolmaly; (6) ýokary berklige we zarba ýüküni has gowy siňdirmäge eýe bolmaly; (7) çyzgyda görkezilen geometrik ölçegler.
3. Magdan zynjyrynyň önümçilik prosesi
Magdan zynjyrynyň önümçilik prosesi: çybyk kesmek → egilmek we örmek → birleşme → kebşirlemek → ilkinji synag synagy → ýylylyk bilen işlemek → ikinji synag synagy → barlag. Kebşirlemek we ýylylyk bilen işlemek, önümiň hiline gönüden-göni täsir edýän dag-magdan tegelek halkaly zynjyr önümçiliginde esasy proseslerdir. Ylmy kebşirleme parametrleri hasyllylygy ýokarlandyryp we önümçilik çykdajylaryny azaldyp biler; degişli ýylylyk bilen işlemek prosesi materialyň häsiýetlerine doly täsir edip we önümiň hilini gowulandyryp biler.
Magdan zynjyrynyň kebşirleme hilini üpjün etmek üçin el bilen ýaý kebşirleme we garşylykly penje kebşirleme aýryldy. Awtomatlaşdyrmagyň ýokary derejesi, zähmetiň pesligi we önümiň hiliniň durnuklylygy ýaly ajaýyp artykmaçlyklary sebäpli çalt penje kebşirleme giňden ulanylýar.
Häzirki wagtda magdançylyk tegelek halkaly zynjyrynyň ýylylyk bilen işlenilmegi, adatça, orta ýygylykly induksiýaly gyzdyrmagy, üznüksiz söndürmegi we ýumşadmagy ulanýar. Orta ýygylykly induksiýaly gyzdyrmagyň esasy maksady, obýektiň molekulýar gurluşynyň elektromagnit meýdanyň täsiri astynda garyşmagyndan, molekulalar energiýa almagyndan we çaknyşyp, ýylylyk öndürmeginden ybaratdyr. Orta ýygylykly induksiýaly ýylylyk bilen işlenilmegi wagtynda induktor belli bir ýygylykdaky orta ýygylykly AC bilen birikdirilýär we zynjyr halkalary induktorda deň tizlikde hereket edýär. Şeýlelik bilen, zynjyr halkalarynda induktor bilen birmeňzeş ýygylykly we ters ugurly induksiýaly tok döreýär, şonuň üçin elektrik energiýasy ýylylyk energiýasyna öwrülip bilner we zynjyr halkalary gysga wagtyň içinde söndürmek we ýumşadmak üçin zerur bolan temperatura çenli gyzdyrylyp bilner.
Orta ýygylykly induksiýa gyzdyrmasy çalt tizlige we az oksidlenmä eýedir. Söndürilenden soň, örän inçe söndürme gurluşy we austenit dänejikleriniň ululygy alnyp bilner, bu bolsa zynjyr halkasynyň berkligini we çydamlylygyny ýokarlandyrýar. Şol bir wagtyň özünde, onuň arassaçylyk, sanitariýa, aňsat sazlamak we ýokary önümçilik netijeliligi ýaly artykmaçlyklary hem bar. Çydamlandyrma tapgyrynda zynjyr halkasynyň kebşirleme zolagy ýokary çydamlandyrma temperaturasyndan geçýär we gysga wagtyň içinde köp mukdarda çydamlandyrma içki stresini aradan aýyrýar, bu bolsa kebşirleme zolagynyň plastikligini we çydamlylygyny ýokarlandyrmaga we çatlaklaryň döremegini we ösmegini gijikdirmäge örän uly täsir edýär. Zynjyr halkasynyň egniniň ýokarsyndaky çydamlandyrma temperaturasy pes we çydamlandyrmadan soň has ýokary berklige eýedir, bu bolsa iş prosesinde zynjyr halkasynyň aşynmagyna, ýagny zynjyr halkalarynyň arasyndaky aşynmaga we zynjyr halkalary bilen zynjyr dişlisiniň arasyndaky torlara ýardam edýär.
4. Netije
(1) Ýokary berklikli tegelek halkaly zynjyry gazyp almak üçin ulanylýan polat dünýäde giňden ulanylýan 23MnNiMoCr54 polatyna garanyňda has ýokary berklik, has ýokary gataşyklylyk, has ýokary plastik berklik we korroziýa garşylygy ugrunda ösýär. Häzirki wagtda täze we patentlenen polat görnüşleri ulanyldy.
(2) Ýokary berklikli tegelek halkaly zynjyryň magdan gazyp almagyň mehaniki häsiýetleriniň gowulanmagy ýylylyk bilen işlemek usulynyň yzygiderli kämilleşdirilmegine we kämilleşmegine ýardam edýär. Ýylylyk bilen işlemek tehnologiýasynyň dogry ulanylmagy we takyk dolandyrylmagy zynjyryň mehaniki häsiýetlerini gowulandyrmak üçin möhümdir. Magdan gazyp almagyň zynjyryny ýylylyk bilen işlemek tehnologiýasy zynjyr öndürijileriniň esasy tehnologiýasyna öwrüldi.
(3) Magdançylykda ulanylýan ýokary berklikli tegelek halkaly zynjyryň ölçegi, görnüşi we zynjyr gurluşy gowulandyryldy we optimizirlendi. Bu gowulandyrmalar we optimizirlemeler zynjyryň dartgynlylyk seljermesiniň netijelerine laýyklykda we kömür magdançylyk enjamlarynyň kuwwatynyň artdyrylmagy we kömür şahtasynyň ýerasty giňişliginiň çäklendirilmegi şerti bilen amala aşyrylýar.
(4) Magdançylykda ýokary berklikli tegelek halka zynjyrynyň tehniki häsiýetleriniň ýokarlanmagy, gurluş görnüşiniň üýtgemegi we mehaniki häsiýetleriniň gowulanmagy tegelek polat halka zynjyryny öndürýän enjamlaryň we tehnologiýanyň degişlilikde çalt ösüşine itergi berýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 22-nji dekabry
