AFC zynjyr dolandyryş strategiýasy ömrüni uzaldýar we meýilleşdirilmedik işden çykmalaryň öňüni alýar
Magdançylyk zynjyryOperasiýany amala aşyryp ýa-da döwüp biler. Uzyn diwarly magdanlaryň köpüsi sowutly ýüz konweýerlerinde (AFC) 42 mm ýa-da ondan ýokary zynjyr ulansa-da, köp magdanlar 48 mm, käbirleri bolsa 65 mm-e çenli zynjyr ulanýar. Uly diametrler zynjyryň ömrüni uzaldyp biler. Uzyn diwarly operatorlar köplenç zynjyr işlemeýänçä 48 mm ölçegleri bilen 11 million tonnadan, 65 mm ölçegleri bilen bolsa 20 million tonnadan geçmäge garaşýarlar. Bu uly ölçeglerdäki zynjyr gymmat, ýöne zynjyryň döwülmegi sebäpli tutuş paneli ýa-da iki paneli ýapmazdan gazyp alyp bolýan bolsa, oňa mynasypdyr. Emma, nädogry dolandyryş, nädogry ulanmak, nädogry gözegçilik ýa-da stres korroziýa çatlamagyna (SCC) sebäp bolup biljek daşky gurşaw şertleri sebäpli zynjyryň döwülmegi ýüze çyksa, magdan uly kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Bu ýagdaýda, şol zynjyr üçin tölenýän baha jedelsiz bolýar.
Eger uzyn diwarly operator magdandaky şertler üçin mümkin bolan iň gowy zynjyry işletmeýän bolsa, meýilleşdirilmedik bir ýapylma satyn alyş prosesinde gazanylan çykdajylaryň tygşytlanmagyny aňsatlyk bilen ýok edip biler. Şeýlelikde, uzyn diwarly operator näme etmeli? Olar ýeriň aýratynlyklaryna üns bermeli we zynjyry üns bilen saýlamaly. Zynjyr satyn alnandan soň, olar maýa goýumlaryny dogry dolandyrmak üçin zerur bolan goşmaça wagt we pul sarp etmeli bolýarlar. Bu uly girdeji getirip biler.
Ýylylyk bilen işleme zynjyryň berkligini artdyryp, onuň döwülmegini azaldyp, içki dartgynlyklary aýyryp, aşynma garşylygyny ýokarlandyryp ýa-da zynjyryň işleniş ukybyny gowulandyryp biler. Ýylylyk bilen işleme sungatyň bir görnüşine öwrüldi we önüm öndürijiden önüm öndürijisine üýtgeýär. Maksat önümiň funksiýasyna iň gowy laýyk gelýän metal häsiýetleriniň deňagramlylygyny gazanmakdyr. Dürli berklenen zynjyr Parsons zynjyry tarapyndan ulanylýan has çylşyrymly usullaryň biridir, bu ýerde zynjyr halkasynyň täji aşynma garşy durmak üçin berk bolup galýar we halkalar ýumşak bolsa, aýaklar hyzmatda berkligi we çeýeligi ýokarlandyrýar.
Gatylyk aşynmaga garşy durmak ukybydyr we Brinell gatylyk sany bilen HB ýa-da Wikers gatylyk sany (HB) bilen görkezilýär. Wikers gatylyk şkalasy hakykatdanam proporsionaldyr, şonuň üçin 800 HV material 100 HV gatylykly materialdan sekiz esse berkdir. Şeýlelik bilen, ol iň ýumşakdan iň gaty materiala çenli gatylygyň rasional şkalasyny üpjün edýär. Pes gatylyk gymmatlyklary üçin, takmynan 300-e çenli, Wikers we Brinell gatylyk netijeleri takmynan birmeňzeşdir, ýöne ýokary gymmatlyklar üçin Brinell netijeleri top içiniň bozulmagy sebäpli pesdir.
Çarpy zarba synagy, materialyň döwülmeginiň ölçegidir we ony zarba synagyndan alyp bolýar. Zynjyr halkasy halkanyň kebşirleme nokadynda kesilýär we sallanýan maýatnigiň ýoluna goýulýar, nusgany döwmek üçin gerek bolan energiýa maýatnigiň sallanmagynyň azalmagy bilen ölçenýär.
Zynjyr öndürijileriniň köpüsi doly weýran ediji synagyň geçirilmegine mümkinçilik bermek üçin her bir tapgyr sargytdan birnäçe metr saklaýarlar. Doly synag netijeleri we sertifikatlar adatça 50 metrlik gabat gelýän jübütlerde iberilýän zynjyr bilen bilelikde berilýär. Bu weýran ediji synag wagtynda synag güýjünde uzalma we döwülmede umumy uzalma hem grafik görnüşinde görkezilýär.
Optimal zynjyr
Maksat, aşakdaky görkezijileri öz içine alýan iň gowy zynjyry döretmek üçin şu häsiýetleriň hemmesini birleşdirip, şu aşakdakylary ýerine ýetirmekdir:
• Ýokary dartgynlylyk güýji;
• Içki halkanyň aşynmagyna has ýokary garşylyk;
• Dişli çarhyň zeperlenmesine ýokary garşylyk;
• Martensit çatlamasyna has ýokary garşylyk;
• Çydamlylygyň ýokarlanmagy;
• Ýadawlyk ömrüniň uzaldylmagy; we
• SCC-e garşylyk.
Şeýle-de bolsa, kämil çözgüt ýok, diňe dürli ylalaşyklar bar. Ýokary akym nokady ýokary galyndy streslere sebäp bolar, eger aşynma garşylygyny ýokarlandyrmak üçin ýokary berklik bilen baglanyşykly bolsa, ol berkligi we stres korroziýasyna garşy durnuklylygy hem peselder.
Öndürijiler has uzak wagtlap işleýän we kyn şertlerde çydap biljek zynjyry döretmäge yzygiderli çalyşýarlar. Käbir öndürijiler korroziýa döredýän gurşawlar bilen göreşmek üçin zynjyry galwanizasiýa edýärler. Başga bir wariant bolsa, patentlenen wanadiý, nikel, hrom we molibden garyndysyndan ýasalan COR-X zynjyrydyr, ol SCC bilen göreşýär. Bu çözgüdi özboluşly edýän zat, zynjyryň metallurgiýa gurluşy boýunça stres garşy korroziýa häsiýetleriniň birmeňzeş bolmagy we zynjyryň könelmegi bilen onuň netijeliliginiň üýtgemeýändigidir. COR-X-iň korroziýa döredýän gurşawlarda zynjyryň ömrüni ep-esli artdyrýandygy we stres korroziýasyndan ýüze çykýan döwülmeleri diýen ýaly aradan aýyrýandygy subut edildi. Synaglar döwülmegiň we işleýiş güýjüniň 10% ýokarlanandygyny görkezdi. Adaty zynjyr bilen deňeşdirilende (DIN 22252), kertik täsiri 40%, SCC-e garşylyk bolsa 350% ýokarlandy.
COR-X 48 mm zynjyry ulanyşdan çykarylmazdan öň zynjyr bilen baglanyşykly näsazlyk bolmazdan 11 million tonna ýük çeken mysallar bar. Şeýle hem, BHP Billiton San Juan käninde Joy tarapyndan ilkinji OEM giň zolakly zynjyr gurnamasynda Beýik Britaniýada öndürilen Parsons COR-X zynjyry işledi, onuň ömrüniň dowamynda ýüzünden 20 million tonna çenli ýük daşalandygy aýdylýar.
Zynjyryň ömrüni uzaltmak üçin ters zynjyr
Zynjyryň aşynmagynyň esasy sebäbi, her bir dik halkanyň hereketlendiriji dişli çarhyň içine girip-çykýan wagty goňşy gorizontal halkasynyň daşyndan aýlanmagydyr. Bu, şeýle hem, dişli çarhyň içinden aýlananda, halkalaryň bir tekizliginde has köp aşynmaga getirýär, şonuň üçin ulanylan zynjyryň ömrüni uzaltmak üçin iň netijeli usullaryň biri ony aýlamak ýa-da zynjyry ters ugurda hereketlendirmek üçin 180º yzyna öwürmekdir. Bu, halkalaryň "ulanylmadyk" ýüzlerini işe girizer we netijede, baglanyşyk meýdanynyň aşynmagynyň azalmagyna getirýär we bu bolsa zynjyryň ömrüniň uzamagyna deňdir.
Konweýeriň dürli sebäplere görä deň däl ýüklenmegi iki zynjyryň deň däl aşynmagyna sebäp bolup, bir zynjyryň beýlekisinden has çalt aşynmagyna sebäp bolup biler. Iki zynjyryň birinde ýa-da ikisinde deň däl aşynma ýa-da dartylma, iki sany daşky gurluşda bolup geçýän ýaly, reýsleriň deň däl aşynmagyna ýa-da hereketlendiriji dişliniň daşyndan aýlananda basgançakdan çykmagyna sebäp bolup biler. Bu, iki zynjyryň biriniň boşalmagy sebäpli hem bolup biler. Bu deňagramlylygyň bozulmagy işleýiş meselelerine, şeýle hem hereketlendiriji dişlileriň aşa köp aşynmagyna we mümkin bolan zeper ýetmegine sebäp bolar.
Sistemanyň dartgynlylygy
Gurnalandan soň zynjyryň aşynma tizliginiň gözegçilikde saklanmagyny we iki zynjyryň hem aşynma sebäpli gözegçilikde we deňeşdirip boljak tizlikde uzalmagyny üpjün etmek üçin ulgamlaýyn dartgynlyk we tehniki hyzmat maksatnamasy zerurdyr.
Tehniki hyzmat maksatnamasyna laýyklykda, tehniki hyzmat işgärleri zynjyryň aşynmagyny we dartgynlylygyny ölçärler, zynjyr 3%-den köp aşynsa, ony çalyşarlar. Zynjyryň bu derejede aşynmagynyň hakyky manysyny düşünmek üçin, 200 metr uzynlykdaky diwar ýüzünde zynjyryň 3% aşynmagynyň her bir sapak üçin zynjyryň uzynlygynyň 12 metre artmagyny aňladýandygyny ýatda saklamaly. Tehniki hyzmat işgärleri şeýle hem eltip bermek we gaýtarmak üçin dişli çarhlary we stripperleri aşynsa ýa-da zaýalansa, olary çalyşarlar, reduktorlary we ýag derejesini barlar we belli bir aralyklar bilen boltlaryň berkdigine göz ýetirerler.
Öňünden dartgynlylygyň dogry derejesini hasaplamagyň gowy işlenip düzülen usullary bar we olar başlangyç gymmatlyklar üçin örän peýdaly gollanma bolup çykýar. Şeýle-de bolsa, iň ygtybarly usul, AFC doly ýük şertlerinde işleýän wagty zynjyryň hereketlendiriji dişliden çykanda synlamakdyr. Zynjyryň hereketlendiriji dişliden aýrylanda diňe iň az boşluk (iki halka) görkezýändigine göz ýetirmeli. Şeýle dereje bar bolanda, öňünden dartgynlylyk ölçelip, ýazylyp, geljekde şol ýüz üçin iş derejesi hökmünde kesgitlenmelidir. Öňünden dartgynlylyk görkezijileri yzygiderli alynmaly we aýrylan halkalaryň sany ýazylyp alynmalydyr. Bu dürli aşynmanyň ýa-da aşa köp aşynmanyň başlanmagy barada irki duýduryş berer.
Egri reýsler gijikdirilmezden düzeldilmeli ýa-da üýtgedilmeli. Olar konweýeriň işini peseldýär we ştanganyň aşaky reýsden düşmegine we dişli çarhyň üstüne böküp, iki zynjyra, dişli çarh we reýs çarhlaryna zeper ýetmegine sebäp bolup biler.
Uzyn diwarly operatorlar köne we zaýalanan zynjyr çyzgyçlary barada seresap bolmalydyrlar, sebäbi olar boş zynjyryň dişli çarhda galmagyna we bu bolsa dykylmaga we zaýalanmaga sebäp bolup biler.
Zynjyr dolandyryşy gurnama wagtynda başlaýar
Gowy göni ýüz çyzygynyň zerurlygyny aşa nygtamak bolmaz. Ýüziň deňleşdirilmegindäki islendik üýtgeşiklik, ýüz we gyra tarapyndaky zynjyrlaryň arasynda dürli dartgynlyklara sebäp bolup, deň däl aşynmaga sebäp bolup biler. Bu, zynjyrlar "ýatylýan" döwürden geçende, täze oturdylan ýüzde has köp ýüze çykmagy mümkin.
Differensial geýilme nusgasy emele gelenden soň, ony düzetmek mümkin däl diýen ýaly. Köplenç bu tapawut has-da boşalan zynjyryň geýilmegi bilen has-da erbetleşýär we has-da boşalanlygy döredýär.
Ýaramaz ýüz çyzygy bilen ylgamagyň gapdal dartgynlyklarynda aşa köp üýtgemelere getirýän zyýanly täsirleri sanlary gözden geçirmek arkaly görkezilýär. Mysal üçin, her tarapynda takmynan 4000 halkasy bolan 42 mm AFC zynjyry bolan 1000 fut uzynlykdaky diwar. Baglanyşykly metalyň aýrylmagynyň halkanyň iki ujunda hem bolýandygyny kabul etmek. Zynjyryň 8000 nokady bar, bu ýerde metal hereketlendirilende we ýüzden titreýände, zarba ýüküne sezewar bolanda ýa-da korroziýa hüjümi bilen baglanyşykly basyşlar bilen aşynýar. Şonuň üçin, her 1/1000 dýuým aşynma üçin uzynlygyň 8 dýuým artmagyny döredýäris. Deň däl dartgynlyklar sebäpli ýüze we gob tarapdaky aşynma tizlikleriniň arasyndaky islendik kiçi üýtgeşiklik zynjyryň uzynlyklarynda uly üýtgemelere çalt köpelýär.
Dişli çarhda bir wagtyň özünde iki gezek döwülmek diş profiliniň artykmaç aşynmagyna getirip biler. Bu hereketlendiriji dişli çarhda oňyn ýerleşýän ýeriň ýitmegi bilen baglanyşyklydyr, bu bolsa halkanyň hereketlendiriji dişlerde süýşmegine mümkinçilik berýär. Bu süýşme hereketi halkany kesýär we şeýle hem dişli çarhlaryň aşynma tizligini ýokarlandyrýar. Aşynma nusgasy hökmünde kesgitlenensoň, ol diňe tizleşip biler. Zoluň kesilmeginiň ilkinji alamatynda, zyýan zynjyry zaýalamazdan öň, dişli çarhlary barlap, gerek bolsa çalşyrmaly.
Zynjyryň dartgynlylygynyň gaty ýokary bolmagy zynjyryň we dişli çarhyň aşa köp aşynmagyna sebäp bolar. Zynjyryň dartgynlylygy doly ýük astynda zynjyryň aşa köp boşalmagynyň öňüni alýan derejede kesgitlenmelidir. Şeýle şertler kazyjy çybyklaryň "daşyna çykmagyna" we zynjyryň dişli çarhdan çykanda birleşip galmagy sebäpli guýruk dişli çarhyna zyýan ýetmek howpuny döreder. Eger dartgynlylyk gaty ýokary goýulsa, iki sany aýdyň howp bar: zynjyrdaky arabaglanyşykly zynjyryň aşynmagy we hereketlendiriji dişli çarhlaryň aşynmagy.
Aşa köp zynjyr dartgynlylygy ölüm howpuny döredip biler
Zynjyry gaty berk çekmek umumy meýildir. Maksat, zynjyryň dartgynlylygyny yzygiderli barlamak we boş zynjyry iki halka aralygy bilen aýyrmak bolmaly. Iki halkadan köp bolsa, zynjyryň gaty boşdygyny görkezer ýa-da dört halkanyň aýrylmagy gaty ýokary dartgynlylygy döredip, baglanyşyklaryň agyr aşynmagyna sebäp bolar we zynjyryň ömrüni çynlakaý azaldar.
Ýüzüň deňleşdirilmegi gowy bolsa, bir tarapdaky öňünden dartgynlylygyň gymmaty beýleki tarapdaky gymmatdan bir tonnadan köp bolmaly däldir. Ýüzüň gowy dolandyrylmagy zynjyryň iş möhleti dowamynda islendik tapawudyň iki tonnadan köp saklanmajakdygyny üpjün etmelidir.
Birikdiriji halkalaryň aşynmagy sebäpli uzynlygyň artmagy (käwagt ýalňyşlyk bilen "zynjyryň uzaldylmagy" diýlip atlandyrylýar) 2% ýetmegine we täze dişli çarhlar bilen işlemegine rugsat berlip bilner.
Eger zynjyr we dişli çarhlar bilelikde geýilse we şeýlelikde olaryň utgaşyklylygy saklansa, baglanyşyklaryň aşynma derejesi mesele döretmeýär. Şeýle-de bolsa, baglanyşyklaryň aşynmasy zynjyrlaryň döwülme ýüküni we zarba ýüklerine garşylygy azaltmaga getirýär.
Baglanyşyklaryň aşynmagyny ölçemegiň ýönekeý usuly, bäş ädim böleginde ölçeýän we zynjyryň uzaltma diagrammasyna ulanylýan kaliper ulanmakdyr. Baglanyşyklaryň aşynmasy 3% -den geçende, zynjyrlary çalşyrmak üçin, adatça, göz öňünde tutulýar. Käbir konserwatiw tehniki hyzmat menejerleri zynjyrlarynyň uzalmagynyň 2% -den geçmegini islemeýärler.
Gowy zynjyr dolandyryşy gurnama tapgyrynda başlanýar. Ýatyrma döwründe zerur bolanda düzedişler bilen intensiw gözegçilik zynjyryň uzak we kynçylyksyz ömrüni üpjün etmäge kömek eder.
(Sylag bilenElton Longwall)
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 26-njy sentýabry
